Türk Çağdaş Sanatının Mimarı: Abidin Dino

"Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?"

| Eylül 2018


 Nazım Hikmet’in “Saman Sarısı” adlı şiirinde “Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin? diye sorduğu naçizane sanatçımızdır Abidin Dino. Her ne kadar genellikle bu soruya mutluluğun resmi adlı resim ile cevap verdiği düşünülse de “Mutluluğun Resmi adlı eser Dianne Dengel’e aittir. Abidin Dino ise  bir şiir ile cevap vermiştir Nazım Hikmet’e.

“Gidebilseydik Meserret Kahvesine,
İlk karşılaştığımız yere
Ve bir acı kahvemi içseydin.
Anlatsaydık
o günlerden, geçmişten, gelecekten,
Ne günler biterdi,
Ne geceler…
Dinerdi tüm acılar seninle
Bir düş olurdu ayrılığımız, anılarda kalan.

Ve dolaşsaydık Türkiye’yi
bir baştan bir başa.
Yattığımız yerler müze olmuş,
Sürgün şehirler cennet.

İşte o zaman Nazım,
Yapardım mutluluğun resmini
Buna da ne tuval yeterdi;
ne boya…”

                                                                Abidin Dino’nun Mutluluğun Resmi adlı şiirinden bir kesir

Sanatın sadece resim alanı ile sınırlı kalmayıp, sinema, şiir, karikatür gibi bir çok alana yönelmiştir. Sanatın her alanına korkusuzca yönelebilen ve hepsinde de başarılı olan sanatçımızdır Abidin Dino. Ferit Edgü’nün Dino hakkındaki “Şu soruyla çok sık karşılaştım: “Abidin sence büyük bir ressam mıydı?” Hayır, diye yanıtladım bu soruyu her zaman. Ama eşi olmayan bir insan, bir sanatçıydı.” sözlerinden de anlayabilenimiz gibi çok yönlü bir sanatçıdır.

Abidin Dino 1913 yılında Dünyaya gelmiştir. 1. Dünya savaşı öncesi ailesi ile beraber yurt dışında yaşamaya giden Dino, 1925’te tekrardan Türkiye’ye dönerler. Robert Koleji’nde okurken sanata yönelmek istemesi ile nedeni ile okulu bırakır ve abisi şair Arif Dino’nun yol göstermesi ile ilk çalışmalarına başlar.

18 yaşında iken ilk kez desen çalışmaları ve karikatür çalışmaları Artist adlı dergide yayınlanır. Aynı sene Nazım Hikmet’in Kuvay-ı Milliye Destanı’na desen tasarlanması istenir. Bu sayede, sanatçının yeteneği genç yaşta tescillenir.

Çalışmalarının birçoğunda el motifleri büyük bir ayrıntıyla resmedilmiştir. Ayrıca sadece eller üstüne yaptığı resimle de çok fazladır. Otobiyografisinde annesinin çok güzel elleri olduğunu söyler ve el çizimlerine olan takıntısının sebebinin bu olabileceğini vurgular.

Gazetelerde karikatür yayımladığı dönemde Atatürk’ün de karikatürlerini çizerek onun beğenisini kazanır. 1934 yılında Leningard’a sinema eğitimi almak üzere gönderilir.  Daha sonra da Paris’e giden sanatçı 1939’da Türkiye’ye geri döner. Bu süre zarfında dönemin önde gelenleri ile tanışma imkanı bulur. (Picasso, Einstein…)

Eserlerinde başlarda Picasso etkisi gözlemlense de, zamanla kendi çizgisini bulur. Bu çizgide de Türk resminin soyut resimle sentezlenmesi ile oluşan özgün bir tarz gözlemleriz.

1933 yılında birkaç Türk sanatçı ile beraber D Grubunu kurarlar. Bu grubun amacı ise Türk sanatını geliştirmek ve Batı sanatı akımları ile yarışır bir duruma getirmekti. Ortaya çıkan eserlerdeki en önemli ortak nokta ise düşünce yönü yüksek eserler olmaları idi.

Komünist olması nedeni ile çıkardığı oyunlar ve şiirler yasaklanmıştı ve senelerce yurt dışında yaşamak zorunda kalmıştı. 1951 yılında Türkiyeden ayrılan Dino Türkiye’ye ancak 1971’de dönebilmişti. 1944 basımlı “Kel” ise yasaklanan kitaplarından biriydi. Ferit Edgü bu kitap için şu sözleri söylemiştir, “Kel, o günün teknik olanaksızlıklarını çok iyi yansıtan bir kitap örneğidir.”  Senelerce Türkiye’den ayrı olmasına rağmen eserlerindeki Türk bağlamından asla vazgeçmedi, bu bağlamı desenlerinde her zaman korudu.

İnandıkları uğruna olan savaşını sadece kendi ülkesi için değil başka ülkeler için de verdi. Yurt dışında bulunduğu dönemlerde olan İspanya iç savaşı onu rahatsız etmişti ve Cumhuriyetçiler için büyük bir çaba göstermiştir.

 

 

Kaynakça

Sürgünde Bir Türkiye Öksüzü Abidin Dino

http://www.leblebitozu.com/abidin-dinonun-eserleri-ve-hayati/

Abidin Dino

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?