Tonlarcası yerine sıfır atık!

Her gün üretilen binlerce kilogram atığı sıfıra indirgemenin yolları var

| Mart 2017


Çöp kutusu bulamayınca kaçımız çöpünü yere atmıyor ve saklıyor? Bunu bir bilinçlilik göstergesi olarak görüyoruz değil mi? Peki, ya hiç bir şeyi çöpe atmamız gerekmeseydi? 2010 yılında Türkiye’de 762,2 milyon ton atık üretilmiştir. Bu miktar 122 bin olimpik havuz dolusu demektir, ve bu havuzları uç uca eklersek Edirne ve Kars arasını iki kere gidip gelebilirsiniz. Bir günde 70 bin ton çöp atılıyor ve bu da kişi başına düşen atık miktarını 1,14 kilogram yapıyor.

Üstüne belki de hiç düşünmediğimiz bu konu aslında çevreye çok fazla zarar veriyor. Bu kadar atığın depolanabileceği yer büyük bir sorun yaratırken, bu sorunun tek çözümü olan ayrıştırma işlemi ise evlerde yapılmadıkça malesef yeterince efektif olamıyor.  Almanya’nın fazlasıyla güzel geliştirdiği atık ayrıştırma ise uygulanması ve farkındalık oluşturulması zaman ve emek isteyen bir süreç. Çöp depolanması sorununun bir diğer alternatifi ise hiç çöp çıkarmamak. Cam şişeler doğada çözünmeden 3000 yıl varlığını sürdürüyor. Her yıl yaklaşık 17,5 milyar adet plastik poşet marketler yüzünden doğaya gidiyor ve üretimi 1 saniye süren plastik doğada 1000 yılda çözünemiyor. 1 ton kağıt üretimi için yaklaşık 20 tane ağaç gerekmektedir. Ve atıklarımızın yaklaşık %20’si ambalajlardan oluşuyor. Satın alınan ürünlerin fiyatının %16’sının ambalaj için olduğunu düşünürsek, aldığımız ürünün ambalajıyla birlikte paramızın %16’sını da çöpe atıyoruz.

“C40 Cities Climate Leadership Group” ve Siemens, son yıllarda artan tüketim ve azalan kaynaklarla önem kazanan sürdürülebilirlik konseptine olan önemi ve insanların bu konudaki farkındalığını artırmak için bazı şehirlere onur ödülleri verdi. 10 farklı başlıktaki sürdürülebilir şehirlerin her biri, kentsel sürdürülebilirliğin uç ve başarılı öncülerinden olduğu için incelenmeye değer.

Bogota (Kentsel Ulaşım)

Kopenhag (Karbon Ayak İzi Planlaması)

Melbourne (Enerji Tasarruflu Mimari Çevre)

Meksika (Hava Kalitesi)

Münih (Yeşil Enerji)

New York (Adaptasyon ve Esneklik)

Rio de Janeriro (Sürdürülebilir Toplum)

San Francisco (Atık Yönetimi)

Singapur (Akıllı Şehir Altyapısı)

Tokyo (Finansal ve Ekonomik Gelişim)

Ürettiğimiz çöp miktarının ve bunun doğaya zararının farkına varıp buna bir çözüm getirebilmek için ödüllü bir örnek olan San Francisco’nun atık yönetimini inceleyelim, ancak diğer şehirlerin projelerine de göz atmayı unutmayın. Hepsi çok etkileyici örnekler.

San Francisco’da 2002 yılında Sıfır Atık Programı’nı başlatıldı ve atık yönetimi tekniklerini geliştirdi; sonuçta atıkların %80’i geri dönüştürülmeye/hiç atılmamaya başladı. Programın geliştirilmesiyle bu oranın 2020’de %100’e ulaşmasını hedefliyorlar.

Nedir bu Sıfır Atık?

Sıfır Atık çöp sahasına hiçbir şey göndermeme hedefidir. Bunun için öncelikle bölgede yaşayan insanların bu konuda bilinçlendirilmesi ve bu projenin öneminin anlatılması gerekir; çünkü bu program herkesin hayatın bir parçası haline gelmezse başarılı olması çok mümkün değildir.

San Francisco’nun bu konudaki bilinçlendirme programları benim çok ilgimi çekti, gerçekten de bu konuyu herkesin hayatının merkezine taşımayı hedefliyorlar. Programın sunduklarına bakacak olursak:

Atık oluşması ihtimali, ihtiyaçtan fazla almayarak azaltılabilir.

Yemek: San Franciscolular hem yemekleri sevdikleri için hem de projenin uygulanması için israf etmemeye özen gösteriyorlar. Her bir yemeğin üretiminden sofraya gelebilmesi için ne kadar emek verildiğinin farkındalar ve buna daha da saygılı olmak için atmamaya çalışıyorlar. Program yöneticilerinin, tüketimin her aşamasındaki olası atık riskine çözüm sunan, örnek posterlerinin bazılarına bakalım.

Çeşitli web sitelerle insanların biliçlendirilmesini hedefleyen projede, yemek tarifleri, yemeklerin bozulduğundan emin olma yöntemleri, bu konuda sosyal düzenlemeler (Yenmeyen yiyeceğin bir başkasıyla paylaşılması), önce az taze olanın yenmesi konusunda teşvik, yemeklerin saklanması ile ilgili püf noktalar ve konuyla alakalı çeşit çeşit bilgiler paylaşılıyor. Bunlar, bir kurala veya projeye bağlı olmadan bile uygulanabilecek türden; günlük hayatın bir parçası haline gelmesi gayet kolay olan, ekstra çok bir çaba gerektirmeyen ve atık miktarını ciddi anlamda etkileyen öneriler. Ancak herkes bu konuda yeterince duyarlı veya bilgili olamadığı için geniş çapta bir proje ve bilgilendirme ile atık yönetimi çok daha başarılı yürütülebiliyor. Daha çok insan bilinçlendikçe de çok daha iyi sonuçlar elde ediliyor.

Projenin Web Sitesinden Atık Yönetimi için Diğer Öneriler:

Tek kullanımlıkları bırakın: Dışarıda içecek alırken kullanmaya alternatif kendi kupanızı/termosunuzu taşıyabilirsiniz, böylece ambalaj atığı oluşmamış olur.

Gereksiz postaları durdurun: Bunu sağlamak için her türlü marketin katalog listelerinin bulunduğu bir web sitesi açılmış. İnsanlar ilgi duymadıkları listelerden isimlerini kaldırabiliyorlar, böylece çoğunluğu çöpe giden reklam broşürlerinde de atık miktarı azaltılmış oluyor. Marketler daha çok kullanıcıya ulaşabilmek için buldukları bütün adresleri ve kişi bilgilerini reklam göndermek için kullanırlar. Listeden isim çıkarma yöntemi onlar için olumsuz gibi görünse de, aslında, reklamcıların daha çok işine yarayan, hedef kitlenin sadeleşip özelleştiği ve böylece daha efektif kullanılabildiği, herkesi memnun eden bir filtreleme yöntemidir.

Gazete kağıdı ile alternatif hediye paketleme: Herkes böyle yaptıkça alışılmış kap kağıtlarının kullanımı iyice azalıyor.

Yanında kap veya paketleme malzemesi taşıma: Restoranda artan yemeklerin paketlenip eve götürülebilmesi için. Diğer türlü restoran yemeklerinin yaklaşık %40’ı çöpe gidiyor!

İhtiyaçtan fazlasını alma: Marketlerde kullanılmayacak yemek ve malzemelerin alımını önlemek için uyarı levhaları var. İnsanlar eşyalarını paylaşmaya da teşvik ediliyor, çok az kullanılacak şeyleri almak yerine başkalarından tedarik ediyorlar. Böylece her şeyin daha çok satılıp marketlerin kâr edilmesi değil, daha az atık oluşmasını; ve kârın uzun vadede çevreye kalmasını hedefliyorlar.

Her evde atık dönüşüm sistemi

Takas yap: Kullanılmayan malzemelerin, giyeceklerin, yemeklerin dönüştürülüp başkalarına verilmesi günlük hayatın bir parçası haline gelmiş.

* Daha fazla öneri görmek isterseniz projenin internet sitesini buradan ziyaret edebilirsiniz.

 

Proje kapsamında insanları sıfır atık hedefine yaklaştıracak daha birsürü öneri var. Birçok öneri ise kolayca hayatın bir parçası haline getirilebilecek öneriler. İnsanların doğru şekilde bilinçlendirilerek yönlendirilmesi ve sıfır atık için olası yöntemler hakkında bilgi sahibi olması, bu tarz bir projenin başarılı olması için en kolay ve en etkili yöntem. Peki böyle bir proje Ankara’da uygulanabilir miydi? Zaman zaman çöp kutularını bile kullanmıyor olduğumuz bir gerçek, ancak, yeterince kapsamlı bir şekilde bu proje başlatılırsa, bizler herkesin bunu desteklediğini ve buna uymaya çalıştığını gördükçe proje için heves ederiz ve elimizden geldiğince uymaya çalışırız. Başarıya ulaşıldığını gördükten sonra da sıfır atık hedefi için daha çok çaba sarfetmeye başlarız. Ancak bu yöntemlerin uygulanabilmesi ve çeşitliliğinin görülmesi için herkesi etkileyebilecek bir kapsamda çalışılması gerekir. Bu kapsamda bir proje başlayana kadar da herkes kendi çevresini bilinçlendirir ve atık bırakmaktan uzaklaşmaya çalışırsa, kim bilir, daha temiz ve atıksız bir Ankara için ilk adımları atmış oluruz.

 

Kaynakça

http://sfenvironment.org/zero-waste

“City Climate Leadership Awards honor ten cities for excellence in urban sustainability.” Joint Press Release. London: September 4, 2013. Web. Accessed February 21, 2016.

Gokaldas, Virali. “Zero Waste by 2020 in San Francisco: On the Road to Zero Waste Blog.” Gaia. Web. Accessed February 21, 2016. < http://www.no-burn.org/san-francisco-zero-waste-by-2020-on-the-road-to-zero-waste-blog>.

http://www.sabah.com.tr/yesilekran/2012/05/23/gunde-70-bin-ton-cop-atiyoruz

http://www.tehlikeliatik.com/pages/atiklar-hakkinda-ilginc-bilgiler-/159#sthash.fm2sCara.dpuf

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?