Tarih Kokan Şehir: Tarsus

Beton içinde yatan tarih

| Kasım 2017


 

   Tarsus birçok medeniyete ev sahipliği yapan ve 6000 yıldır varolan, Mersin’in tarihi bir ilçesidir. Genelde pek bilinmesede içinde çok güzel bir mimari yaşatır: Eski Tarsus evleri. Şehrin bir bölümünde 19. ve 20.zyıldan kalma taştan evler bulunmaktadır. Tarsus’un bu bölümünün kendine has bir aurası vardır. Nitekim, bu sokaklara adımınızı attığınız anda hissedersiniz tarih kokan havayı. Tarsus’un aşırı sıcak ve nemli havasına bir nebze de olsun çare olması için yapılan dar ve genelde geniş meydanlara açılan sokaklarını gezerken, kendinizi bir anda  20. yüzyılda bulabilirsiniz. Sokaklarda gezerken gözleriniz, köşeden çıkacak eski model bir araba içinde gezen uzun kabarık etekli kadınları ve yanlarında fötr şapkalı erkekleri arar. Tarsus’u benim için bu kadar özel ve etkileyici kılan en önemli özelliği ise kesinlikle eski taş evleridir. Anneannemin doğup büyüdüğü ve kendi çocuklarını da büyüttüğü bu evlerdir.Tarsus’a ne zaman gitsem onların evinin önünden geçerim ve onların evine bir göz atarım. Eskiden nasıl yaşadıklarının hikayesini anneannemden dinlemek ve hayal edip eski zamanlara dönmek bana her zaman bu evler sayesinde büyüleyici gelmiştir.

   Tarsus evleri ise genel olarak kesme taş ve kerpiçten yapılmıştır. Ahşap işlemeleri ve kapıları ile taş ve kerpiçin muhteşem uyumu göz doldurur. Tarsus evleri geleneksel Türk mimarisinin en güzel örneklerini gözler önüne serer. Genelde ikiüç katlı olan bu tarihi yapıların zemin katı taştan olup üst katı ise ahşap taş ya da sıva karışımı olur. Evlerin sokağa bakan cepheleri mahremiyeti sağlamak için sokağa kapalı olur. Zemin katlarda, ailenin ekonomik yönelimine göre ahır ya da depo bulunur. Üst katlarda ise yaşam alanı bulunur. Binaların ana girişi servis kolaylığı ve gelen misafirlerin ailenin mahremiyet alanlarına girmemesi için avlu yerine taşlıktan olur. Sokaktan avluya açılan ikinci bir girişse neredeyse tüm evlerde olur. Çok katlı olan binaların en üst katında ise hemen hemen hepsinde boyutu 1 metreyi aşmayan cumba ya da çıkma bulunur. Çıkma ya da cuntaların yapım şekli ise Tarsus’a özgü yöresel bir biçimdir. Bu evlerin en güzel kısmı ise avlularıdır. Tarsus’un sıcak havasından kaçmak için yapılan avlu oldukça geniştir ve ailenin tüm fertleri için bir toplanma, beraber vakit geçirme anlamı taşır. Evlerin kapıları ve pencereleri ahşaptan olup, simetriktirler. Kapılar genelde çift kanatlı olur ve yuvarlak kemerlilerdir. Süslemeleri oldukça görkemli olan kapılarda neo- klasik özellikler görünür. Genelde dikdörtgen olan  pencerelerde ise kapılarda olduğu kadar süsleme bulunmaz, ahşap kepenklidirler.

   Tarsus’ta yaklaşık 300ü tescilli, 600 ise tescilsiz eski Tarsus evi bulunmaktadır. Bir çoğu restorasyon yapılmış olup maalesef pek azı konut olarak kullanılıyor. Geri kalanlar ise butik otel, restoran, galeri veya belediye binası olarak kullanılıyor.

 

                                                                                                                                       

REFERANSLAR

  • Tarsus Belediyesi Arşivi
  • Tarsus’ta Korunması Gerekli Bölgesel Kent Dokusunun Değerlendirmesi Üzerine Bir Araştırma-Meltem Uçar
  • arkitera.com
  • tarsusum.wordpress.com
Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?