Mimarlık & İç Mimarlık Karşılaştırması: Eğitim Alanları

Mimari ve İç Mimari Bakış Açısı İle Eğitim Alanları

· | Ağustos 2018


“Önce bizler binaları şekillendiririz, sonra onlar bizleri şekillendirir.”        

                                                                                                        – HATAWAY

 

Bir toplumun en önemli yapı taşlarından biri eğitim kurumlarıdır. Kaliteli bir eğitim olmaksızın güçlü ve sağlıklı bir toplumdan bahsetmek doğru olmaz. Bu yüzdendir ki her mekan  eğitim ve öğretim için gerekli ihtiyaçları sağlayamaz. Günümüzde birçok ülke eğitimden daha önemli sorunlarla karşılaştığından dolayı elverişsiz mekanları ne yazık ki temel eğitim vermek için kullanmaktadır. Afrika’da açlığın, Suriye ve Irak’ta savaşın had safada olduğu şu dönemde ne yazık ki bir tente ya da basit bir çatı ve ahşap bir parça basit bir alfabeyi öğrenmek için yeterli olsa da gerekli koşullar sağlanamadığından dolayı eğitimdeki ilerleme söz konusu değildir. Tasarlanan mekanların kalitesinin eğitim seviyesini arttırmak için de önemli olduğu böyle bir dünyada mekan tasarımlarında eğitim kuruluşları (kreşler, ilkokullar, ortaokullar, liseler, akşam okulları, üniversiteler, kurslar, engelli öğrenciler için özel eğitim kurumları…) tasarımcı için çok önemlidir. Tek bir kişiyle değil, kocaman bir ekiple çözülmesi gereken bir sürü durum oluşabilir. Bunlar göz önünde bulundurulduğunda, mekanları ayarlama, konumlandırma, yürüme alanları, tuvaletler, laboratuvarlar, sınıflar, atölyeler gibi mekanlar mimar tarafından belirlenir. Eğitim kurumlarında en önemli olan şeylerden biri ise mekan içinde öğrencinin kendini rahat hissetmesi ve odaklanmasıdır. Bu bağlamda düzenlemeleri, renk seçimlerini, Işık’ları, fonksiyonları belirleyen ise iç mimardır. Fakat unutulmamalıdır ki sadece iç mimar ve mimarla değil, gerektiğinde eğitmenlerle, öğrencilerle, teknikerlerle, elektrikçiyle, aydınlatmasıyla da ayrı ayrı çalışılmalı, istekler ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak tasarım ortaya çıkmalıdır.

 

MİMARİ BAKIŞ AÇISI İLE EĞİTİM ALANLARI

Eğitim alanlarının tasarlanmasına başlamadan önceki aşama yapılacak olan binanın nereye, nasıl konumlandırılacağını belirlemek ile başlar. Bir eğitim alanının konumunun olması gereken yer toplumun içinde canlı bulunduğu alandır. Bu sayede eğitim alanları kentin yaşamına hakim hissettirerek, eğitim alanları günlük hayattan koparmak yerine günlük hayatın içine daha çok çekerek eğitim alanlarına olan aitlik hissiyatını güçlendirmektedir. Bu sayede bu alanlar sadece eğitim alanı olarak adlandırılmasından uzaklaşıp, toplumun içinde olduğu bir alana dönüşerek daha etkili hale gelmektedirler. Fakat toplumsal alanlardan bahsederken hareketliliğin kontrol edilebilme seviyesi zor alanlar yerine yine toplumun içinde ulaşımı rahata aynı zamanda hareketliliğin refah seviyesinde tutulduğu alanlar olmalıdır ki verilen derslere daha rahat odaklanılarak daha iyi bir deneyim elde edilsin.

Diğer bir konum faktörü ise çevreye olan uyumdur. Aynı toplumun içinde olmasının gerekliliğinde bahsettiğimiz gibi çevrenin ve doğanın bulunulan alana etkisi büyüktür ve insanların özellikle küçük öğrencileri kendini daha huzurlu hissetmesine olanak sağlar. Dış mekan aynı zaman da gerekli fiziksel aktivitelerin de karşılandığı bir alan olarak planlanabilineceğini yapıların topoğrafya ile uyumu iyi planlanmalıdır.

.

Cornell Technology Üniversitesi Kampüsü

Cornell Technology Üniversitesi Kampüsü

Yapının nereye konumlandırılacağına kara verildikten sonraki en  temel aşama alanların şemasının oluşturulmasıdır. Mimarların en temel görevlerinden biri mekanların amaçlarını ve hiyerarşik düzenini belirlemek, benzer fonksiyonların birbirine olan konumu ayarlayarak bir rota ve şema oluşturmaktır.  Örneğin bir lise binasında müdür, müdür yardımcısı gibi yüksek mevkideki kişilerin odaları giriş katlarına yakın sınıflardan daha uzak konumlarda bulunurken; öğretmenlerin bulunduğu odalar hem öğrenciler hem de öğretmenler için sınıflara ulaşımı daha yakın yerlere konumlanmıştır.

Milpera State High School Sirkülasyon Şeması

Sınıfların boyutlarının büyüklüğü derste alınan verim ile orantılıdır. Bir sınıftaki öğrenci sayısının 30’un üstünde olmaması hedeflenir. Sınıfların genişliğide bu sayıya oranla yapılmalıdır ki, öğrenciler kendileri daralmış veya sınıfın içinde kaybolacak kadar büyük hissetmesin diye.

Beden eğitimi veya diğer spor faaliyetleri için kullanılacak olan olan salonlar tercihen bodrum katta konumlanır. Kütüphaneler ise üst katlarda yani hem dışarının gürültüsünün hem de okulun gürültüsünün daha az olduğu bir alana konumlandırılmalı ve iyi bir ışık sistemi ile desteklendirilmelidir.

Derslik Eleman Etüdü

Eğitim alanları birçok öğrenciye ev sahipliği yaptığından ve bünyesinde aynı zamanda çok fazla kişi barındırdığından acil durumlarda kaçış planı iyi yapılmalıdır.

Bahsedilen detayların yanı sıra eğitim alanlarının estetik açıdan gelişmiş olması, eğitim alan kişilerin bu alanları daha samimi bir şekilde benimseyip, daha eğlendikleri bir alana dönüştürmesi ve böylece alınan eğitimin daha kaliteli bir düzeye çıkması hedeflenir.

 

İÇ MİMARİ BAKIŞ AÇISI İLE EĞİTİM ALANLARI

 

Söz konusu mekanlar eğitim alanları olduğunda iç mimar mekanların içerisindeki çözümlemeyi yaparken özellikle dikkat etmesi gereken bir durum vardır. Öncelikle güneşin konumu ve alan içerisindeki doğal aydınlatma göz önde bulundurularak sıraların konumlandırılmalı gerekir. Arkadan ışığın gelmesi okuyucu için büyük sorun oluşturur çünkü önündeki kağıda gölge düşer.  Genellikle sağ el kullanan insan sayısı fazla olduğu için sağdan ışık gelmesi de gölgelenmeye sebep olur bu yüzden doğal ışığı mümkün olduğunca soldan ve eğimli şekilde almak gerekir. Havanın kapalı olduğu durumlarda ise yapay aydınlatma elemanları gün yüzüne çıkar. Böyle bir durumda ne yazık ki sağ ya da soldan gölge gibi bir durum söz konusu değildir. Tavandan yapılan aydınlatma hiçbir alanda gölgelendirme yapmasın diye eşit dağılım sağlayan lambalar belli bir düzenle yerleştirilir. Genellikle eşit aralıklarla ve sıklıkla yerleştirilen lambaların lineer eleman olmaları önemlidir bu sayede tek bir noktaya değil bir alana ışık sağlanmış olur.

 

Mekanlar içerisinde renk seçimleri ise ayrı bir önem taşır. Renkli alanlar küçük yaş gruplarına hitap ederken bazen renk üniversitelerde de kullanılır. Renk sadece bir tasarım aracı değildir aynı zamanda birçok mekan çözümlemesinde ana rolü oynar. Farklı renk toplamaları ya da kompozisyonları alan içerisinde hiyerarşi sağlar. Örneğin tahtanın olduğu duvar daha sakin bir renge bürünür ki dikkat verilen bilgide olsun. Arka taraf için canlı renkler seçilir ki insanların dikkati tahtada olsun. Bu yanında sıraların yüzeyleri de ayrı bir önemlidir. Not alma durumunda arka taraftaki zeminin de dikkat çekmemesi gerekir ki amaç sadece bilgiyi kağıda aktarmada olsun. Bunun yanında sirkülasyon alanları için de farklı renkler söz konusu olabilir. Sınıfları nitelendirmede ya da alanları ayırt etmede renk kullanılabilir.

 

Bunların dışında bir iç mimarın en önemli görevi ise mekanlar içerisinde esneklik sağlayabilmesidir. Bir sınıf bir dönem sınıf olarak kullanılırken başka bir zaman bir atölye gibi kullanılabilmeli ve ikisi de fonksiyona uygun şekilde tasarlanmalı. Örneğin bir dönem içerisinde sıralar ve tahta varken elverişli bir sınıf olmalı ama değiştirilince bir heykel atölyesi olabilmeli ve herhangi bir eksik malzeme olmamalı. Bu konuda mekanları opsiyonel olarak tasarlayan, olası senaryolar yazıp gerekli mekan çözümlemeleri yapan iç mimardır.

 

Yazar : Ece Sel ve Serra Koz

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?