Kurtuluş: Bir Kültür Mozaiği

Tatavla, İstanbul'un orta yerinde, her sokağın ayrı bir havası...

| Ağustos 2018


Kurtuluş: eski adıyla Tatavla. İstanbul’un orta yerinde, kıyılara köşelere saklanmış kendi halinde bir semt. Kurtuluş, şimdiki adını ana hattı oluşturan Kurtuluş Caddesi’nden alır. Şişli ve Taksim arasında, isimlerini daha sık duymuş olabileceğiniz Harbiye, Bomonti ve arka tarafından çevreyolu ve Piyalepaşa bulvarı ile çevrili bulunur.

Semt cumhuriyet öncesinden beri ağırlıklı olarak Rum ve Ermenilerin yaşadığı tabiri caizse bir “gayrimüslim” bölgesi olabilmiştir. “Tatavla” kelimesi Rumca “to tavlo” yani “beygir ahırı” kelimesinin çoğuludur. Eskiden oldukça yeşillik, bostanlık olan bu semt adını işte buradan almıştır. Günümüzde ise Rum ve Ermeniler semtin genelde yaşı daha ileri sakinlerini oluştururken, semtin kozmopolitliğinden ve geleneğinden kaynaklı saygılı ve “mahalle” hissettiren ortamı sebebiyle birçok meslek grubundan genç insan artık burada yaşıyor. Kurtuluş’ta yaşayanlar bilirler. Her sokağın ayrı bir havası, kitlesi vardır. Bu semtten birkaç sokak yukarı gittiğinizde genelde civar “Feriköy” olarak geçmeye başlar. Sonradan Müslümanların yerleştiği, şimdi ise ağırlıklı olarak esnafın ve ailelerin yaşadığı bir bölgedir. Bunun dışında kiraların diğer merkezi semtlere göre daha cazip olması vesilesiyle pek çok bekar çalışanın ve öğrencinin de yaşadığı sokaklar var. Bu çalışanlar arasında en büyük ağırlık beyaz yakalı plaza çalışanlarındansa freelancerlara ve kreatif sektör çalışanlarına ait. Bu da semtin yeni yeni yerleşen “hip” havasının hem kaynağı hem de desteği olabilir pekâlâ. “Son durak” olarak anılan kısımda ise siyahi vatandaşların fazlalığı dikkat çekiyor. Ayrıca semt, trans bireylerin sıklıkla yaşadığı ve bölge halkının farklılıklarla yaşamayı öğrenmesine başka bir sebep olduğu bir yer. LGBTİ+ bireylerin kendini nispeten rahat hissedebildiği ve yaşamayı tercih edebildiği nadir bölgelerden biri olduğu söylenebilir Kurtuluş-Feriköy civarının.

Daha önce de bahsettiğim gibi, Kurtuluş İstanbul curcunasında hala “mahalle” olan nadir yerlerden. Hemen her köşe başında bir manavınız, bakkalınız; birkaç sokakta bir kasaplar, fırınlar, tamirciler bulmak mümkün. Büyük marketlerin, zincir restoranların sayısı yok denecek kadar az. Bu esnaf kültürünün süregeldiği yerde oldukça köklü ve sadece semt özelinde değil İstanbul genelinde alanında çok başarılı dükkanlar var. Kurtuluş Caddesi’nde yer alan Pelit Turşucusu, Arma Pastaneleri, sadece kendi dondurmalarını ve kışın da boza satan Damla Pastanesi bir çırpıda akla gelen örnekler. Bunlar haricinde ise semt İstanbul’un gizli kalmış ve daha sonra “hipster”lığın gözdesi haline gelen Karaköy veya Balat benzeri bir dönüşüm içerisinde. Özellikle Dolapdere’nin birkaç üstündeki sokaklarda üçüncü nesil kahveciler, tam bilgisayarınızı alıp çalışmalık “public house” temalı kafeler göze çarpıyor. Bu dükkanlar genelde binaların giriş katlarına ya da kotlarına denk gelen depo/dükkan benzeri alanlardan çevrilme. Bu da kaldırımda minik taburelere oturup sohbet eden insanların olduğu tatlı görüntülere sebep oluyor. Bu akımı başlatan mahalledeki öncü mekanlardan olan Kot Sıfır’da hem iş çıkışı arkadaşlarınızla bira-fıstık keyfi yapabilir hem ders çalışırken kahve içebilirsiniz misal. Vegan lezzetler ve kahvaltılar sunan Marika’dan, kahve çekirdeklerini ithal edip kendisi kavurup içime hazır hale getiren Kafital’den, Danimarka lezzetleriyle dolu Oplevelse’ye; Eşref Efendi’de sıcacık bir köşe yaratan Fill Coffeeshop’tan, duvarı müşterilerin polaroid fotoğraflarıyla dolu Ada Public House’tan sabah işe giderken kahve alırsanız sadece 5 tl ödeyeceğiniz yeni mekân Juliet’e kadar herkese ve her kitleye uygun bir köşe var Kurtuluş’ta. Tabi ki kaosun, kozmopolitliğin, kalabalığın hüküm sürdüğü bir şehirde her semtte yaşanabilecek sorunlar yaşanmıyor değil. İlk akla geleni arabalı olanlar için park yeri problemi. Hemen tüm sokaklar tek yön ve tek sıra park yapmak hem kimseye yetmiyor hem taşıt ve yayalar için hareketliliği zorlaştırıyor.

 

Mahallede kolektiflik ve dayanışma kültürü de oldukça yaygın. Mesela Tatavla Dayanışma Pazarı. İkinci el eşyaların satıldığı ve mahalleyle ilgili imza toplaması vb. çalışmalar olduğunda komutanın gönüllüsü tatlı bir dükkan. Dahası, mahallenin bir de “Kurtuluş Komşu Ağı” adlı bir facebook grubu var. Eşyalarını satanlar, yenilerini arayanlar, en güzel “x” nerde yenir, ev yapımı yoğurt nerden alınır soranlar mı yok bu grupta; Maçka’da piknik, bir komşunun terasında film gösterimi organizasyonu yapanlar mı… Bu grup tarafından bir de instagram hesabı* açıldı yakın zamanlarda.

Kısacası İstanbul’a taşınacaklar hem metroya ve ana arterlere yakın hem de bu mahalle atmosferini hissedebilecekleri bir yer arıyorlarsa yerleşmeyi düşünebilecekleri yerlerden biri Kurtuluş. Bir sonraki kısa seyahatinize ise daha popüler destinasyonlar yerine daha makul fiyatlar ve daha çok samimiyet için listenize burayı ekleyebilirsiniz !

Mahalle ile ilgili daha çok paylaşım ve mekan bilgileri için takip edebileceğiniz bazı hesaplar:

@mahallekurtulus

@tatavlapostasi

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?