Küçük Tasarımlar, Büyük Değişimler

Bazı tasarımlar insanların sosyal hayatını ne ölçüde değiştirebiliyor

| Nisan 2016


Tasarımın hayatımızdaki etkisi azımsanamayacak kadar çoktur. Tasarım hem rahatsız olduğumuz durumları gidermede kullanılabilirken, hem de çevremizi daha yaşanabilir hale getirebilir. Kullanışsız, göz zevkine hitap etmeyen alanlarını cazip hale getirip, çevreyi daha yaşanabilir kılar.

Şehir düzenlemesi boyutunda bakarsak buna örnek olabilecek birçok proje bulunuyor. Yazının devamında en çok ilgimi çekenlerden birkaç proje sıraladım. Projelerin genel amaçları şehri kesin bir şekilde iki parçaya ayıran çizgilere yapılan yeniliklerle kaybolmuş bağlantının güçlendirilmesi üzerine kurulu. Nehirler ve anayollar kilometreleri birbirine bağlayan yapılar olmasına rağmen, iki yakaları arasında bir kopukluğa sebep olurlar. Otoyolların gürültülü, nehirlerinse bakımı yapılmadığında kötü kokulu yerlere dönüşmesi sebebiyle, zamanla insanlar buradan biraz geri çekilirler ve otoyol ve nehirlerin şehri ikiye ayırdığı çizgi daha da vurgulanır. Örnek verdiğim projeler bu soruna çözüm bulabilmek adına belirledikleri önemli noktalara çok da büyük olmayan değişiklikler yaparak, bu sorun yaratıcı ögeleri şehre kazandırmışlardır.

The Forrest Corridor

The Forrest Corridor projesi Hong Kong’ta yer alan bir otoyolu altına önerdikleri bir park ile çevreye kazandırmayı hedeflemiştir. Yakındaki yerleşim yerleri otoyolun gürültüsünden oldukça rahatsızken otoyolun altında kalan alan çok da kullanılmak istenmeyecek beton yıkıntı gibi olması bu yolun ana sorunlarıydı. Yolu bir tünel gibi saran plakaların arasında sarmaşık benzeri bitkilerin yetişmesi için yolun altına iki sıra halinde saksılar yerleştirilmiştir. Otoyolun görüntüsünü dışarıdan keserken, içinde tünel etkisi yaratmamak için yarı saydam paneller kullanılmıştır.  Böylelikler, araçla hızlı bir şekilde bu alandan geçerken, insanların tünelde kapalıymış gibi değil de, açık alanda yeşilliklerin içindeymiş gibi hissetmesi sağlanmıştır. Paneller ve bitkiler otoyolun gürültüsünü de engellerken, yolun altında kalan park için de çok güzel bir görsel oluşturmuştur.

Seattle Olympic Sculpture Park

Kentlerin çoğu yerinde görmeye alıştığımız parklar, konumları özenle seçildiği zaman farkına bile varamadığımız görevleri yerine getirirler. Seattle Olympic Sculpture Park, sanayi bölgesi ve büyük otoyol yüzünden ulaşılmaz olan bir sahil şeridini şehre kazandırmak için tasarlanmıştır. Yerden yükseltilmiş yeşil platformlar, Z şeklinde birleşerek, tren yolunun ve otoyolun üzerinden geçerek kıyıda bir park oluşturur. Bu platformlar aynı zamanda çeşitli bitkiler için özelleştirilip şehrin yeşil dokusuna da katkı sağlar. Seattle Olympic Sculpture Park sayesinde, insanların hiç uğramadığı kalın gri sahil şeridi, yoğun yaya trafğine sahip yeşil ve huzurlu bir ortama dönüşmüştür.

Los Angeles Nehri Renovasyonu

Los Angeles’ın ortasından boylu boyunca akan Los Angeles Nehri, eskiden şehrin rağbet görmeyen bir özelliğiyken, yapılan yenileştirme çalışmaları ile şehrin benimsenmiş bir simgesi haline gelmiştir. Yaklaşık 80 kilometre uzunluğundaki nehrin farklı yerlerinde farklı çalışmalar yapılmıştır. Genel olarak betondan olan dere yatağı yeşilleştirilmiştir. Nehre en yakın çizgiye ekilen özelleştirilmiş otlar ve çakıllar sayesinde nehrin suyunun doğal bir şekilde temizlenmesi amaçlanmıştır. Filtreleme görevi yapan yeşilliklerin biraz yukarı seviyesinde bulunan yürüme yolları, oturma yerleri, bisiklet yolları vb. ise nehir kenarına farklı bir özellik katmıştır. Nehrin hızının arttığı yerlerde sel tehlikesini de önlemek adına, nehrin geniş bir alana yayılmasına izin verilmiştir. Böylece, nehir suyu daha yavaş akarken, çevresinde insanlar için daha geniş bir yeşillik alana imkan tanımıştır. Böylelikle, temizlenip filtrelenen nehrin farklı noktalarda oluşturulan plazalar, parklar, yürüyüş alanları, sosyal alanlar, oturma alanları nehrin güzelliğini artırmış ve insanları çeken bir yeşil aks halini almıştır.

Taylor Yard Farm

Taylor Yard Farm, Los Angeles Nehir Yenileme projesinin bir noktasını oluşturan bir çiftliktir. Yenilenme öncesinde nehir ve yanındaki tren yolu, bu bölgedeki yerleşimi keskin bir şekilde ikiye ayırıyordu. Yenileme projesi ile, nehrin kenarı çeşitli bitkiler yetiştirilerek görsel olarak bağlantı sağlamış ve eski tren yoluna ise tarımın bir parçası olacak şekilde yeniden fonksiyon verilmiştir. Hafif bir açı ile yükselen yeşil platform iki yaka arasındaki bağlantıyı sağlamıştır. Taylor Yard Farm’ı nehrin diğer bölgelerinden ayıran özellik ise, burada yetiştirilen tarım ürünlerinin çevre marketlere satılması ve bölgede yaşayan halka ise tarım yapabilecekleri alanlar sağlanmasıdır. Ortak sera ve açık alanlar sayesinde, eskiden bölgeyi ikiye ayıran nehir, artık bölgedeki insanların daha iyi kaynaşmasını sağlayan bir görev edinmiştir.

Tasarımın hayatımızdaki etkisi azımsanamayacak kadar çoktur. Tasarım hem rahatsız olduğumuz durumları gidermede kullanılabilirken, hem de çevremizi daha yaşanabilir hale getirebilir. Kullanışsız, göz zevkine hitap etmeyen alanlarını cazip hale getirip, çevreyi daha yaşanabilir kılar.

Daha birçok örneği bulunan bu tür yenilikler getiren projeler, şehirlerin daha yaşanası yerler haline gelmesi için güzel ilham veren türden. Tasarımın fonksiyonla birleştiği bu yeşil projeler, hiçkimsenin görmekten sıkılmayacağı çok güzel yenilikler. Yaşadığımız şehirlerde de bu tür güzellikleri görebilmek için sorumluluk ise biz mimarlara düşüyor.

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?