İlham ve Renkler Üzerine

Dönemlerin İlham Kaynakları ve Renk Seçimleri

| Nisan 2017


İlham aramak… Bu kavram her zaman üzerine düşünülüp tartışılan bir konu olmuştur. İnsan nereden ilham alır, ilham edinmek için yapabileceğiniz şeyler, ilham veren kitaplar, fotoğraflar, yazılar… Somut bir durum ya da olaydan yapılan soyut çıkarım olarak tanımlanabilir ilham. Deneyim ve gözlem sonucunda ortaya çıkar. İlham arayan kişi yüzünü önce dışarıya çevirmelidir o yüzden, çevresini anlamalı analiz edebilmelidir. Ancak sonrasında kendine dönüp bununla ilgili hissettiklerini, gördüklerini, inandığı şeyleri eserinde ortaya koyabilir. İlham, insan ve toplum arasında sürekli bir etkileşimin sonucu olarak karşımıza çıkar.

Bazı dönemlerde insanların etkilendikleri olayları birebir eserlerinde yansıttıklarını görürüz. Mısır dönemini incelediğimiz zaman, dönemin insanları için büyülenip en çok etkilendikleri olayların doğayla iç içe olduğunu görürüz. İlham onlar için doğadır. İnançları, yaşam biçimleri doğa olaylarına göre şekillenmiştir. Bu yüzden sanat eserlerinde, mimarilerinde doğadaki renklerin direkt olarak kullanıldığını görürüz. Yaygın olarak kullandıkları sarı renk onlar için en önemli tanrıları olan Güneş Tanrısı Ra’yı temsil eder ve özellikle dini mekanları için seçtikleri renk budur. Bunun tam tersi bir durum ise 80’lerde görülür. Globalleşme ve şirketleşmenin yoğun olduğu bu dönemde, eserlerde kullanılan renkler oldukça yapay renklerdir, doğada eşi benzeri bulunmayanlardır. Materyal seçimleri de değişmiştir. Polyester, plastik gibi suni ürünler kullanılmaya başlanmıştır. Toplum içinde öne çıkan görüş ve değerler eserlere ilham kaynağı olup onları şekillendirmekte önemli roller oynamıştır.

Bazı dönemlerde ise kullanılan renkler birebir dönemdeki olayları yansıtmaktansa, insanların duygularını harekete geçirmeye yöneliktir. İkinci dünya savaşının renkleri olan kırmızı ve siyah savaşan iki karşı tarafı sembolize etmekte iken, savaş sonrası eserlerde yoğun olarak kullanıldığını gördüğümüz mavi renk, iyileştirme, umut anlamına geldiği için tercih edilmiştir. Savaştaki yoğun ve hareketli dönemi yansıtan, kalp atışlarını hızlandıran kırmızı rengin etkisi maviyle psikolojik olarak kırılmaya çalışılmıştır. Savaştan sonra tekrar eve dönen kadınları hedef alan 50’ler, mükemmel eş konseptini aşılamak adına, kadınları hedef alan çoğu dönemde olduğu gibi pastel renkler etrafında kurgulanmıştır. Mantık ve entelektüellikle ilişkilendirilen sarı renk kullanımına bu dönemde pek rastlanılmamaktadır. 60’lar ise anneleri gibi olmak istemeyen genç kızların dönemidir, toplumda isyan, başkaldırı vardır.  Sanatçıların bu duruma tepkisiz kalması olanaksızdır. Bu yüzden bu olaylardan ilham alan eserler durumu anlatabilmek için yüksek oranda kontrast içerir. Aktivist olan bu dönem, ilginç renk desenlerinin olduğu, sıcak renklerin çoğunlukta kullanıldığı bir dönemdir. 70’ ler ise yoğun geçen bir önceki dönemin ardından, insanların kendini tekrar rahatlatmaya ve sakinleştirmeye ihtiyaç duydukları bir dönemdir. Meditasyonun önem kazandığı mistik olarak tanımlanabilecek bu dönemde, insan kendini tekrar doğada bulur. Kullanılan renkler yine doğanın renkleri olur. Koyu sarı, turuncu ve yeşil öne çıkan renkler arasında olur. Bu dönemlerde eserlerin ilhamı olan toplumsal olaylar, eserlerde yapılan renk seçimleriyle insanları yönlendirmekte kullanılmıştır.

Tüm bunlara bakacak olursak, ilham aramak belki de abartılmış bir olgudur. Çünkü ilham olaylara verilen tepkidir, yapılan yönlendirmedir. İnsan yaşadığı sürece çevresinde yeni olaylar gelişmeye devam eder, sanatçı toplumla etkileşimde olduğu, duyarsız kalmadığı sürece yazacak, konuşacak, ilham alacaktır. Bunları yaparken eserlerinde tercih ettiği renkler; eseri daha etkin, çarpıcı kılıp, eserin içeriği açık olmayan durumlar için ipuçları oluşturabilir.

 

Yazımızı beğendiniz mi?

Diğer Yazılarımıza Göz Atmak İster Misiniz?